फलक
.................................................. मुखपृष्ठ ( होमपेज) ........................................ आमच्याविषयी थोडेसे... ........................................ संपर्क ..................................................

प्रियेला सादर केलेली पुष्पमाला किंवा कर्तव्य आणि प्रीति

(वृत्त – शिखऱिणी)

नदीच्या तीरानें सहल करितां मीं, जिवलगे,
पहाली ती शोभा कुसुमित वनाची जवळ गे;
तधीं तेथे गेलो उचलुनि पदें मी झरझरा,
जसा बाळ्या शाळोमधुनि अपुला ये निज घरा !            १

तुणाची गे खालीं रुचिर हिरवी चादर बरी,
लतांची वृक्षाची निबिड फुगडी शोभत वरी,
किती ती वेलींच्या नव किसलयीं शोभत फुलें
तुझ्या ओंच्यामध्ये सखि विलसती ज्यापरि मुलें !        २

खगांच्या गाने ने विपिन मधुरे ! फार गढलें,
मुलांच्या शब्दांहीं स्वसदन असे जेंवि भरलें;
सुगन्धें तें होतें स्थळ भरुनि गेलें अतिशय,
तुझ्या प्रेमानें हें भरुनि असतें जेंवि निलय !                ३

तरी सुद्धां तेथें, मज गमतसे, लौकिक नव्हे
असें कांही होते, कथन करण्या जें मज न ये;
तिथे तो विश्वात्मा वरुनि कवितेलागुनि वसे
अशा ठायीं माझे मज हरपले श्रेय गवसे !                  ४

मनीं माझ्या व्हावी चलित कविताशक्ति, म्हणुनि
कशाला एकाकी फिरत असतों नित्य विपिनीं,-
तुला, तूं त्या ठायीं असतिस तरी, हें समजतें;
कदाचित् तूं गाणें मधुर रचिलें तेथ असतें !                ५

तधीं मातें सहज कवनस्फूर्ति चढली,
तुझी वर्णायाला अकपट अशी प्रीति सुचली;
फुलांच्या मीं भाषेमंधि रुचिर हें काव्य रचिले
मिषानें माल्याच्या;- ग्रहण कर तूं तें तर भलें              ६

शिरीं तूं या माल्या तर जिवलगे ! धारण करीं,
छबी तुझे काळ्या कुरळ अलकीं येइल बरी;
फुलांच्या गे भाषेमधिचं कवनें नित्य करणें
मला व्हावें तेणें प्रिय, तुज शिरीं त्यांस धरणें.             ७

सुवर्णाच्या भूषा तव शिरीं या विलसती
तरी या माल्याचें अणुभर न त्या काम करिती;-
करी हें सोनें गे प्रकट मम कर्तव्यपरते,
मदीय प्रेमाला प्रकट पण हें माल्य करितें.                 ८

सुवर्णाचे केले तुज जरि अलंकार रमणी,
करावी तूं प्रीती बहू मजवरी काय म्हणूनी ?
स्थितीला शोभावे, तुजवरि अलंकार असले
न मीं केले, मातें म्हणतिल तरी काय सगळें ?            ९

जरी तूझी माझी प्रबल नसती प्रीति, तरि ते
जनांसाठी केले तुजवरि अलंकार असते;-
परी तूंते तेथे स्मरुनि सखये प्रेमळपणे
करें माझ्या झालें खचित नसतें माळ करणें.              १०

(वृत्त वसंततलिका)
कर्तव्य जोंवरि चुकूं न करावयास,
सम्बन्ध तों सुखद होय परस्परांस;
कर्तव्य तें परि जगीं न कधीं उदात्त
प्रीतीस जागृत करील परस्परांत                           ११

(वृत्त शार्दूलविक्रीडित)
अन्याने न अपेक्षिलें प्रियतमे ! जें आपणापासुनी,
तें सद्वर्तन दावितां सहज तो जातो मनीं मोहुनी
त्याच्या गे हृदयांत नंतर उठे उल्लास तो प्रीतिचा;
ऐसा आपण पाहतों नियम हा कान्तें ! सदा सृष्टिचा.     १२

(वृत्त शिखरिणी)
कधीं मी कर्तव्यीं चुकुनि तव गे चित्त दुंखंलें,
तरी चित्तामध्ये स्मरण कर हीं सुन्दर फुलें;
जधीं या हाताचें सकल बल जाईल सरुनी,
दिलेलें हे त्यानें स्मर सखि ! तधीं माल्य फिरुनी !      १३

करमणूक, १५ नोव्हेंबर १८९०, पृ. २८
काव्यरत्नावली, वर्ष १२, अंक १, जानेवारी १९००, पृ. १५-१७
सुविचारसमागम, वर्ष ३ अंक १, जानेवारी १९०१, पृ. १-२

केशवसुतांचा जीवनपट

फलक