फलक
.................................................. मुखपृष्ठ ( होमपेज) ........................................ आमच्याविषयी थोडेसे... ........................................ संपर्क ..................................................

रांगोळी घालतांना पाहून

(वृत्त-शार्दूलविक्रीडित)

होतें अंगण गोमयें सकलही संमार्जिलें सुन्दर,
बालाकें अपुली प्रभा वितरली नेत्रोत्सवा त्यावर;
तीची जी भगिनी अशी शुभमुखी दारीं अहा ! पातली,
रांगोळी मग त्या स्थळीं निजकरें घालावया लागली.     १

आधीं ते लिहिले तिने रविशशी, नक्षत्रमाला तदा,
मध्ये स्वस्तिक रेखिलें, मग तिनें आलेखिलें गोष्पदां,
पद्में, बिल्वदलें, फुलें, तुळसही चक्रादिकें आयुधें
देवांची लिहिली; न तें वगळिलें जें चिन्ह लोकीं सुधें.      २

होती मंजुल गीत गात वदनी अस्पष्ट कांही तरी,
गेला दाटुनि शान्त तो रस अहा ! तेणें मदभ्यन्तरीं;
तीथें, देव, सती, मुनी, नरपती, देवी तशा पावना
अन्तंर्द्दष्टिपुढूनियां सरकल्या; सन्तोष झाला ममना !     ३

चित्रें मीं अवलोकिलीं रुचिर जी, काव्यें तशीं चांगली,
त्यांही देखिल न स्मरेच इतुकी मद्ववृत्ति आनन्दली;
लीलेनें स्वकरें परन्तु चतुरे ! तूं काढिल्या आकृति,
त्या या पाहुनि रंगली अतिशयें आहे मदीया मति.          ४

रांगोळींत तुझ्या विशेष गुण जो आर्ये ! मला वाटतो,
स्पष्टत्वें इतुक्या अशक्य मिळणें काव्यांत चित्रांत तो;
स्वर्भूसंग असा तयांत इतक्या अल्पावकाशीं नसे –
कोणी दाखविला अजून, सुभगे ! जो साधिला तूं असे.    ५

आदित्यादिक आकृती सुचविती दिव्यत्व ते उज्ज्वल,
तैसें स्वस्तिक सूचवी सफलता धर्मार्थकांमांतिल;
पावित्र्याप्रत गोष्पदे तुळसही, शोभेस हीं सारसें,
पुष्पें प्रीतिस, चक्र हें सुचवितें द्वारीं हरी या असे !            ६

तत्त्वें मंगल सर्वही विहरतीं स्वर्गी तुझ्या या, अयें
आयें ! तू उपचारिकाच गमसी देवी तयांची स्वयें;
नातें स्नेह निदान ओळख जरी येथें मला आणिती,
होतों मी तर पाद सेवुनि तुझे रम्य स्थळीं या कृती !        ७

चित्तीं कल्मष ज्याचिया वळतसे ऐशा जनालागुनी
या चिन्हांतुनि हा निषेध निघतो आहे गमे मन्मनीं :-
“जा मार्गे अपुल्या, न दृष्टि कर या द्वाराकडे वांकडी,
पापेच्छूवरि हें सुदर्शन पहा आणील कीं सांकडी !”          ८

“आहे निर्मल काय अन्तर तुझें? मांगल्य कीं जाणसी ?
लोभक्षोभजयें उदात्त हृदयी व्हायास कां इच्छिसी ?
ये येथें तर, या शुभाकृति मनीं घे साच अभ्यासुनी”-
आर्ये ! स्वागत हें निघे सरल या त्वल्लेखनापासुनी.         ९

साध्याही विषयांत आशय कधी मोठा किती आढळे,
नित्याच्या अवलोकनें जन परी होती पहा अंधळे !
रांगोळी बघुनी इत:पर तरी होणें तयीं शाहणे,
कोठें स्वर्गसमक्षता प्रगटते हें नेहमी पाहणें !                १०

१८ डिसेंबर १८९६
करमणूक, २६ डिसेंबर १८९६, पृ. ६०
काव्यरत्नावली, वर्ष १३, अंक २,
फेब्रुवारी १९०१, पृ. २४-२६

केशवसुतांचा जीवनपट

फलक