फलक
.................................................. मुखपृष्ठ ( होमपेज) ........................................ आमच्याविषयी थोडेसे... ........................................ संपर्क ..................................................

मुळामुळेच्या तीरावर

(चाल :- हरिची भगिनी म्हणे सुभद्रा किंवा “पंचतुंडनररुंड”)

तो :-
“मुळामुठेच्या हिरव्या सुन्दर या तीरावर, खिन्न अशी,
इकडे तिकडे स्फुंदत सुन्दरि ! वद मजला तूं कां फिरशी?      १

क्षण पाण्यावर काय पाहसी ! - काय अशी मूच्र्छित पडसी !
पुनरपि उठुनि वक्ष: स्थल गे काय असें बडवुनि घेसी !         २

उठसी ! बससी! पडसी ! क्षणभर वस्तींवर दृष्टी देसी !
वस्त्र फाडिसी ! दु:खावेगें केशहि तोडुनियां घेसी !                ३

हिंडत हिंडत तुटल्या केशीं फुलें गुंफिसी वनांतली !
तीरीं जाउनि त्यांचा अंजलि सोडुनि देसी रडत जलीं !          ४

काय असा तर घाला तुजवर पडला, मजला वद बाले !
जेणेंकरुनी स्थल हें तुजला रम्य असुनि शून्यचि झालें !”     ५


ती :-
“रम्य तुझें हें तीर आणि हें पात्रहि होतें मुळामुठे !
रमणीयपणा पण तो आतां गेला सरिते ! सांग कुठें ?”         ६


तो:-
“मुळामुठा ही आतां सुद्धां रम्य असे गे पहा पहा !
सुन्दरिच्या पण नेत्रजलांनो ! क्षणभर तुम्ही रहा रहा !”       ७

ती :-

“नाही ! माझ्या नेत्रजलांनो ! अखण्ड येथें वहा वहा !
रमणीयपणा परलोकीं मग मन्नेत्रांनो ! पहा पहा !”            ८

तो :
“रमणीयपणा मनोहारिणी ! या लोकांतचि अजुनि असे !
तुझ्याबरोबर तो जाइल कीं काय, असें भय वाटतसें !”        ९

ती :-
“रमणीयपण स्वयें मूर्तिमान् मत्प्रियकर होता होता !-
नेला ! नेला तो या नदिनें ! हाय हाय ! आतां आतां !           १०

तीरांवरि या तुझ्या एकदां दिसला जो, गे मुळामुठे !
रमणीयपणा हाय हाय ! तो न दिसे आतां मुळीं कुठें !”        ११

तो :-
“डोळे पुसुनि चल गे सुन्दरि ! पैल माझिया गांवाला !
संमति अपुली दे मजला तूं राणी माझी व्हायाला !              १२

घरचा मोठा, लष्करांतही अधिकारी गे मी मोठा !
दास आणि दासींचा सजणें ! तुजला नाहीं गे तोटा !              १३

सवाशेर सोन्यानें रमणी ! तुजला मढवुनि काढिन मी !-
पाणिदार या सवाशेर गे मोत्यांनी तुज गुम्फिन मी !”          १४

ती :-
“सोनें मोतीं प्रिय मज होतीं, किंवा होती वन्य फुलें,
तें मन्नाथा ! लग्नाआधीं तुला समजलें कशामुळें ?             १५

उद्यां आमुचें लग्न जाहलें असतें ! मग आम्ही दोघें
या तीरांवर फिरलों असतो वन्यसुमें शोधित संगें !               १६

तुम्हीं लवविल्या फांद्यांची मी फुलें गडे असती खुडिलीं !-
त्यांची जाळी माझ्या अलकी असती तुम्ही गुम्फियलीं !         १७

न कळे कैसें तुम्हांस कळलें आवडती मज वन्य फुलें !-
म्हणुनी येथें आलां जमवाया मत्प्रीतिमुळें !                        १८

येथें आलां तर आलां ! पण त्या दरडीवर कां चढलां?-
माझ्याकरितां पुष्पें खुडितां अहह ! घसरुनी मज मुकलां !       १९

आलें ! आलें ! मीहि जिवलगा ! त्याच तरी या मार्गानें !”
असे वदुनि ती चढुनि गेली त्या दरडीवर वेगानें !                  २०

तिनें जवळचीं फुलें तेथलीं बरींच भरभर हो खुडिलीं !-
आणि सख्याच्या नांवे डोहीं खालीं सोडुनियां दिधली !            २१

दिव्य अप्सरा भासुनि ती, नर तो विस्मरला भानाला !-
पण फार पुढें बघुनि वांकली, धावुनि जवळी तो गेला !           २२

पण..... ! मित्रांनो ! पुढें कवीला कांही न सुचे सांगाया !   
तुम्हिच विचारा मुळामुळेला, जाल हवा जेव्हां खाया !            २३


- मासिक मनोरंजन, वर्ष २, अंक ३, सप्टेंबर १८९६, पृ. ६३
'यथामूल आवृत्ती', १९६७, पृ. २७-२८

केशवसुतांचा जीवनपट

फलक